Uroczyste obchody 100. rocznicy urodzin Mistrza Wajdy. Poczta wydaje wyjątkowy znaczek

Marszałkowie Sejmu i Senatu, przedstawiciele rządu, parlamentarzyści, artyści, dziennikarze i przedstawiciele biznesu uczcili w Sejmie 100. rocznicę urodzin wybitnego reżysera Andrzeja Wajdy. Podczas uroczystej konferencji wystąpił prezes Poczty Polskiej Sebastian Mikosz. Przedstawił projekt wyjątkowego znaczka autorstwa Andrzeja Pągowskiego, który zostanie wyemitowany z okazji tej ważnej dla polskiej i światowej kultury rocznicy.

Konferencja poświęcona życiu i twórczości Andrzeja Wajdy odbyła się 6 marca br. w Sali Kolumnowej Sejmu RP. Prowadził ją znany dziennikarz Tomasz Raczek, a otworzyli Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty, Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska i słynny aktor Daniel Olbrychski.

- To dla nas zaszczyt, że jesteście tutaj Państwo w związku z setnymi urodzinami Andrzeja Wajdy. Nie znałem Mistrza, ale wychował mnie XX wiek i nie wyobrażam sobie swojego dojrzewania bez filmów Wajdy. To człowiek, który potrafił i kształtował całe pokolenia. Mało jest takich ludzi, mało ma Polska autorytetów... Andrzej Wajda jest wielkim moralnym autorytetem naszego narodu, niezależnie od tego, kto na kogo głosuje i dlatego chciałem, by Sejm to uczcił i oddał hołd wielkiemu twórcy - powiedział Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty.

- Co najbardziej wyróżnia Andrzeja Wajdę, to że zawsze starał się opowiedzieć nam o Polsce, o Polakach, o naszych cnotach i wadach, w taki sposób, żebyśmy zrozumieli, jacy jesteśmy, dlaczego tacy jesteśmy. To był człowiek, który mówił odważnie, nie bał się. Można powiedzieć, że był człowiekiem z talentu, z mądrości, z Polski. Nie byłoby polskiej sztuki i kultury bez Andrzeja Wajdy. Senat jest dumny z tego, że był także senatorem RP - mówiła Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska.

Podczas konferencji odtworzono filmy z wypowiedziami prof. Krystyny Zachwatowicz-Wajdy i Beaty Tyszkiewicz, na sali była obecna córka reżysera Karolina Wajda. Następnie odbył się panel dyskusyjny o twórczości artysty, prowadzony przez Tomasza Raczka, z udziałem Magdaleny Cieleckiej, Nataszy Parzymies, Andrzeja Seweryna, Borysa Lankosza i Michała Żebrowskiego.

Wyjątkowy znaczek upamiętni wielkiego reżysera

Na konferencji prezes Poczty Polskiej przedstawił projekt wyjątkowego znaczka, który zostanie wyemitowany z okazji 100. rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy. Towarzyszył mu autor projektu, Andrzej Pągowski oraz Grzegorz Łoszewski, prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich.

- Jako prezes Poczty Polskiej jestem dumny, że możemy wyemitować znaczek, upamiętniający jednego z najwybitniejszych twórców polskiej kultury. To wspaniały walor filatelistyczny, zaprojektowany przez wybitnego artystę Andrzeja Pągowskiego. Są różne formy uhonorowania i uczczenia wielkiej postaci - można postawić pomnik, ale można go też wydać na papierze. Dla nas jako Poczty Polskiej to bardzo ważne, że możemy uhonorować pana Andrzeja Wajdę w 100. rocznicę jego urodzin - powiedział prezes Sebastian Mikosz.

- Wielu dziennikarzy mnie pytało, czy kochałem Andrzeja Wajdę. Oczywiście, że tak. Jak nie kochać człowieka, który w czasie mojego jubileuszu w Gdyni powiedział: „Do tego plakatu warto było zrobić film”. Mówił tak o plakacie do jego filmu „Człowiek z żelaza”. Nasza przyjaźń nie mogła się lepiej zacząć - powiedział autor projektu znaczka Andrzej Pągowski.

Na znaczku przedstawiono grafikę wizerunku Andrzeja Wajdy z kamerą, wykonaną przez Andrzeja Pągowskiego na podstawie zdjęcia z zasobów Polskiej Agencji Prasowej pt. „Polska 1974. Reżyser Andrzej Wajda podczas realizacji polskiego filmu fabularnego pt. Ziemia obiecana" - autorstwa Andrzeja Zbranieckiego. Planowana jest emisja 72 000 sztuk znaczka w formacie 40,5 x 40,5 mm. Arkusz sprzedażny zawiera 6 sztuk.

Projekt powstał przy współpracy z prof. Krystyną Zachwatowicz-Wajdą, Fundacją Kyoto - Kraków Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz-Wajdy, Stowarzyszeniem Filmowców Polskich, Senatem i Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej.

Uroczysta uchwała Sejmu podkreśla dokonania Mistrza

Z okazji 100. rocznicy urodzin wielkiego reżysera, który jest jednym z patronów 2026 roku, Sejm podjął uchwałę o "wyjątkowym znaczeniu dokonań Andrzeja Wajdy dla polskiej i światowej kultury”. Oceniono, że urodzony 6 marca 1926 r. w Suwałkach reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta i scenograf to „jeden z najwybitniejszych twórców w historii światowego kina”.

Andrzej Wajda był jednym z twórców polskiej szkoły filmowej. W swoich dziełach konsekwentnie podejmował dialog z historią i mitologią narodową. Jego spójne, autorskie kino o wyraźnym rysie historyczno-moralnym polemizowało z romantycznym mitem bohatera, prezentując jednocześnie tragedię polskiego losu. Węgierska reżyserka Marta Mészáros mówiła o Wajdzie: „Był to najbardziej wolny człowiek, jakiego znałam. Jeśli ktoś chce poznać polską historię, powinien obejrzeć filmy Andrzeja Wajdy”.

„Mówi się o tym, jak ma wyglądać sztuka narodowa, co jest tą sztuką, a co nią nie jest. (…) Ingerowanie w sztukę to nie jest zadanie dla władzy. Od tego, by zajmować się sztuką, są artyści, nie władza. Jeśli sytuacja jest taka, w której ważny jest głos artystów, społeczeństwo ten głos zrozumie i przyjmie taką sztukę, jaką artyści robią” - mówił Andrzej Wajda po pokazie swojego ostatniego filmu „Powidoki”.

Andrzej Wajda zadebiutował w 1955 r. „Pokoleniem”, które zapoczątkowało jego trylogię wojenną. „Kanał” oraz „Popiół i diament” przyniosły mu międzynarodowe uznanie. Lata 70. ugruntowały pozycję artysty jako reżysera łączącego artyzm z zaangażowaniem społecznym i politycznym. Wtedy stworzył arcydzieła: „Wesele” i „Ziemię obiecaną”. Dzięki „Człowiekowi z marmuru” oraz „Bez znieczulenia” stał się jednym z głównych twórców kina moralnego niepokoju. „Człowiek z żelaza” przyniósł mu wielki międzynarodowy sukces, podobnie jak późniejsza ekranizacja „Pana Tadeusza” – podkreślono w uchwale Sejmu. W 2007 r. Wajda zrealizował nominowany do Oscara „Katyń”. Zwieńczeniem jego twórczości były „Powidoki”.

Andrzej Wajda był żołnierzem Armii Krajowej. Zanim skończył łódzką filmówkę, studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Zafascynowany kulturą Japonii, zainicjował budowę Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. Laureat nagrody Oscara za całokształt twórczości, Złotej Palmy festiwalu w Cannes, Honorowego Złotego Lwa w Wenecji, Honorowego Złotego Niedźwiedzia w Berlinie oraz Polskiej Nagrody Filmowej Orzeł. Założył Mistrzowską Szkołę Reżyserii Filmowej. Był także senatorem I kadencji, wybranym z listy Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. Został odznaczony Orderem Orła Białego. Zmarł 9 października 2016 r. Spoczął na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Fot. Anna Strzyżak i Piotr Molęcki/Kancelaria Sejmu, Poczta Polska